Django, Instagram, Pinterest, Mozilla ve Eventbrite dahil olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc teknoloji \u015firketinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u015firketler Django’yu aktif olarak kullan\u0131r ve geli\u015fimine yat\u0131r\u0131m yapar. StackOverflow’a g\u00f6re, Django, 2020 y\u0131l\u0131nda en \u00e7ok aranan 4. web framework’\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Django, h\u0131zl\u0131 geli\u015ftirme, temiz kod ve “kendini tekrar etme” (DRY) ilkesini te\u015fvik eden pop\u00fcler bir\u00a0Python<\/a>\u00a0a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 web geli\u015ftirme \u00e7er\u00e7evesidir. Web geli\u015ftirmeyi basitle\u015ftiren ara\u00e7 ve k\u00fct\u00fcphaneler sa\u011flayarak geli\u015ftiricilerin daha az \u00e7abayla web uygulamalar\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Django sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ile bilinir ve kodun verimli bir \u015fekilde d\u00fczenlenmesine yard\u0131mc\u0131 olan Model-View-Controller (MVC) mimari modelini takip eder.<\/p>\n Django’nun baz\u0131 temel \u00f6zellikleri a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7erir:<\/p>\n Her web sitesinin \u00fc\u00e7 ana kod b\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131r: giri\u015f mant\u0131\u011f\u0131, i\u015f mant\u0131\u011f\u0131 ve kullan\u0131c\u0131 aray\u00fcz\u00fc mant\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n Kodun yerine getirmesi gereken belirli i\u015flevler vard\u0131r, girdi verisi ise veri k\u00fcmesi ve veri taban\u0131nda nas\u0131l depolanaca\u011f\u0131 ile ilgilidir. Bu sadece girdinin veri taban\u0131na istenen formatta iletilmesi ile ilgilidir. \u0130\u015f mant\u0131\u011f\u0131, sunucunun HTML veya ba\u015fka bir formattaki \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 kontrol eden \u015feydir. HTML ve CSS, bunun i\u00e7in yaz\u0131lan sayfalard\u0131r. Fakat art\u0131k benimsenen yakla\u015f\u0131m farkl\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7erik birden fazla kaynaktan toplan\u0131r ve ayr\u0131 dosyalarda saklan\u0131r. Bu, sayfa ak\u0131\u015f\u0131 olarak bilinir ve web sitesi i\u00e7eri\u011fi i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Web sayfas\u0131n\u0131n kodu tek bir dosyada ve HTML, CSS ve JS ayr\u0131 dosyalarda saklan\u0131r. \u0130\u00e7erik sunucudan aktar\u0131l\u0131r ve taray\u0131c\u0131da i\u015flenir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmenin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, geli\u015ftiricilerin a\u015fina oldu\u011fu\u00a0JavaScript<\/a>, HTML, CSS ve JAVA gibi web teknolojileri kullan\u0131larak yap\u0131lmaktad\u0131r. Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmenin \u00e7o\u011funun bu teknolojiler kullan\u0131larak yap\u0131lmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelebilir.<\/p>\n MVC’de bir model, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve denetleyici vard\u0131r. Model, web sitenizin\/uygulaman\u0131z\u0131n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 bilgilerdir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcm, modelin web sitenizdeki\/uygulaman\u0131zdaki sunumudur. Son olarak denetleyici, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve modeli birbirine ba\u011flayan koddur. \u00c7o\u011fu durumda denetleyici, kodunuzu yazaca\u011f\u0131n\u0131z yerdir.<\/p>\n Bulutistan hizmetlerinin detaylar\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in <\/span>t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n Model, veriyle ilgili t\u00fcm g\u00f6revleri yerine getirmekten sorumludur. Veri taban\u0131ndaki bir tablo, bir\u00a0JSON<\/a>\u00a0dosyas\u0131 ya da ba\u015fka herhangi bir \u015fey olabilir. Model, verileri depoland\u0131\u011f\u0131 yerden al\u0131r ve ard\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcme g\u00f6ndermeden \u00f6nce i\u015fler. Modelin de\u011fi\u015ftirilmesi gerekiyorsa, bu tek bir yerde yap\u0131l\u0131r. Web tabanl\u0131 bir uygulamada model, verilerin bir formattan di\u011ferine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerdir. \u00d6rne\u011fin, bir veri k\u00fcmesini belirli bir formatta alan ve daha sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcme g\u00f6ndermeden \u00f6nce ba\u015fka bir formata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir modelimiz oldu\u011funu varsayal\u0131m. Herhangi bir web sitesi olu\u015fturmak istiyorsan\u0131z, bir t\u00fcr veri taban\u0131n\u0131z olmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc basit bir blog yaz\u0131s\u0131 olu\u015fturuyor olsak da, kullan\u0131c\u0131 girdisini kabul etmeniz gerekir. Model, Django’nun mimarisinde i\u015f mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir bile\u015fendir.<\/p>\n Bilgi ak\u0131\u015f\u0131 \u015fu \u015fekildedir: Herhangi bir web sitesine kaydoldu\u011funuzda, kaydol butonuna t\u0131klars\u0131n\u0131z. Kaydol butonuna t\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, denetleyiciye bir istek g\u00f6nderilir. Daha sonra kontrol\u00f6r modeli \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve ondan parametre olarak al\u0131nan formdaki mant\u0131\u011f\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 ister. Model daha sonra kendi mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 uygular ve denetleyiciye bir yan\u0131t verir. Denetleyici daha sonra yan\u0131t\u0131 istemci olan size iletir.<\/p>\n Django mimarisindeki view bile\u015feni, model bile\u015feninden gelen verileri g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca kullan\u0131c\u0131dan veri toplamak ve bunu bir form giri\u015fi olarak modele g\u00f6ndermek i\u00e7in de kullan\u0131labilir. Bu \u015fekilde, view bile\u015feni UI mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7erir. UI mant\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekleri, animasyonlar, g\u00f6rselle\u015ftirmeler ve di\u011fer etkile\u015fimli \u00f6\u011feler i\u00e7in JavaScript kodunda bulunabilir. \u00d6rne\u011fin, bir \u00fcr\u00fcne t\u0131klar ve ard\u0131ndan \u00fcr\u00fcn detay sayfas\u0131na giderseniz, olu\u015fturulan yeni web sayfas\u0131 \u00fcr\u00fcn detay g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Benzer \u015fekilde, bir kategoriye t\u0131klar ve ard\u0131ndan kategori g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne giderseniz, olu\u015fturulan yeni web sayfas\u0131 kategori g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcr. G\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri kullanarak ayn\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 kendi web sitenizde de kopyalayabilirsiniz.<\/p>\n Kontrol\u00f6r hangi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenece\u011fine karar verdi\u011finden, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn modelini manip\u00fcle etme g\u00fcc\u00fcne sahiptir. Bu \u015fekilde, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn modeline herhangi bir mant\u0131k ve kural uygulayabilir. Denetleyici ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenece\u011fini ve kullan\u0131c\u0131 girdisine nas\u0131l yan\u0131t verilece\u011fini de belirler. Bu ama\u00e7la g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn modelini de manip\u00fcle edebilir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn modeli veri modelinin bir soyutlamas\u0131 oldu\u011fundan, denetleyici g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn modelini istedi\u011fi \u015fekilde manip\u00fcle edebilir. Ayr\u0131ca modeli manip\u00fcle etmemeyi, bunun yerine verileri oldu\u011fu gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeyi de se\u00e7ebilir. Bu, modelin verilerinin hassas oldu\u011fu ve tam olarak oldu\u011fu gibi g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi gereken durumlarda kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Kontrol\u00f6r\u00fcn ne zaman ve neyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenmesi gerekti\u011fine karar veren mekanizma oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Kontrol\u00f6rler kodu DRY, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve \u00f6l\u00e7eklenebilir tutmada \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n Web taray\u0131c\u0131s\u0131 sayfay\u0131 ister. Sayfa al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, veriler sayfadaki yer tutucularda g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenir. Ard\u0131ndan yan\u0131t istemciye geri g\u00f6nderilir, oturum sonland\u0131r\u0131l\u0131r ve birka\u00e7 dakika boyunca ba\u015fka istekler engellenir. \u0130stemci bir dahaki sefere ayn\u0131 URL’ye g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131nda, uygulama haz\u0131r olur ve yeni bir oturum ba\u015flar. Geleneksel web uygulamalar\u0131 bu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Geleneksel web uygulamalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi zordur. \u0130\u015f gereksinimleri de\u011fi\u015firse, uygulama genellikle de\u011fi\u015ftirilemeyecek kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Pazarlama gereksinimleri de\u011fi\u015firse, uygulama genellikle de\u011fi\u015ftirilemeyecek kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n Bir Django web uygulamas\u0131nda bu ad\u0131mlar\u0131n her birini i\u015flemek i\u00e7in ayr\u0131 dosyalar kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Django’yu web uygulamas\u0131 geli\u015ftirme i\u00e7in ideal bir \u00e7er\u00e7eve haline getiren baz\u0131 \u00f6zellikler a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7erir:<\/p>\n Django kullanman\u0131n di\u011fer olas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlere g\u00f6re \u00e7e\u015fitli avantajlar\u0131 vard\u0131r. Bunlar a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekildedir:<\/p>\n Django’nun \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sayesinde projenizin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kesinlikle kar\u015f\u0131layabilirsiniz. Spotify, Pinterest, National Geographic ve Dropbox gibi \u015firketler i\u015f modelleri i\u00e7in Django’yu kullan\u0131r.<\/p>\n Django’nun modeli, veri taban\u0131 ve verilerle u\u011fra\u015fmay\u0131 basitle\u015ftiren ve geli\u015ftirme s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131ran g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ORM katman\u0131ndan yararlan\u0131r.<\/p>\n Nesne \u0130li\u015fkisel E\u015fleme olmadan, geli\u015ftiricilerin tablolar\u0131 kendilerinin olu\u015fturmas\u0131 ve sorgular\u0131 ya da prosed\u00fcrleri tan\u0131mlamas\u0131 gerekirdi ki, bu da bazen karma\u015f\u0131k ve takip edilmesi zor olan y\u00fckl\u00fc miktarda\u00a0SQL<\/a>\u00a0anlam\u0131na gelirdi.<\/p>\n ORM katman\u0131, t\u00fcm tablo tan\u0131mlar\u0131n\u0131 basit Python koduyla yazman\u0131za olanak tan\u0131r ve bunu se\u00e7ilen uygun sorgu diline \u00e7evirmekle ilgilenir ve ayr\u0131ca CRUD i\u015flemlerini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n Asl\u0131nda, geli\u015ftiricinin karma\u015f\u0131k SQL’i tamamen veya neye \u00e7evrildi\u011fini bilmesi gerekmez, ancak SQL’i anlaman\u0131n daha iyi ve daha h\u0131zl\u0131 sorgular yazman\u0131za ve web sitenizi daha g\u00fcvenli hale getirmenize izin verece\u011fini bilmeniz gerekir.<\/p>\n Di\u011fer \u00e7er\u00e7evelerin aksine, modellerin hepsi geleneksel olarak models.py ad\u0131nda tek bir dosyaya yerle\u015ftirilir.<\/p>\n Django bir\u00e7ok veri taban\u0131 sistemini destekler. SQLite, test ve geli\u015ftirme i\u00e7in ger\u00e7ekten iyidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka bir yaz\u0131l\u0131m y\u00fcklemeye gerek kalmadan kutudan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz kullan\u0131labilir. \u00dcretim i\u00e7in MYSQL veya PostgreSQL’i tercih edebilirsiniz.<\/p>\n Django harika bir \u00e7er\u00e7eve olsa da, sizin i\u00e7in sorun olabilecek veya olmayabilecek birka\u00e7 eksisi vard\u0131r. \u0130lk olarak, d\u00fczenli ifadelerle URL belirleme, en az\u0131ndan yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in ba\u015far\u0131lmas\u0131 kolay bir i\u015f de\u011fildir.<\/p>\n \u015eablon hatalar\u0131 varsay\u0131lan olarak sessizce ba\u015far\u0131s\u0131z olur, bu nedenle bunu bilmiyorsan\u0131z, uygulamada neyin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00e7ok fazla zaman kaybedebilirsiniz veya daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, uygulaman\u0131z\u0131n bir sorunu oldu\u011funu bile bilmeyebilirsiniz. Ayn\u0131 zamanda g\u00fc\u00e7l\u00fc fikirlere sahip bir \u00e7er\u00e7evedir, bu da ona monolitik bir his verir. \u0130\u015fleri yapman\u0131n pop\u00fcler ve tavsiye edilen bir yolu vard\u0131r ve bunu izlemeniz gerekir.<\/p>\n\n
Django Mimarisi<\/strong><\/h2>\n
Model<\/strong><\/h3>\n
G\u00f6r\u00fcn\u00fcm<\/strong><\/h3>\n
Kontrol\u00f6r<\/strong><\/h3>\n
Django MTV Modeli<\/strong><\/h2>\n
\n
Django’nun \u00d6zellikleri<\/strong><\/h2>\n
\n
Django’nun Avantajlar\u0131<\/strong><\/h2>\n
\n
Django Ne \u0130\u00e7in Kullan\u0131l\u0131r?<\/strong><\/h2>\n
Django’nun Dezavantajlar\u0131<\/strong><\/h2>\n